امور گمرکی + مروری بر رایج ترین اصطلاحات گمرکی

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۹
(رای شما: 0)
بروز شده در۱۳۹۹/۳/۲۲
گمرک چیست؟، منظور از تشریفات گمرکی چیست؟، در این مطلب با اصطلاحاتی مثل ترخیص از گمرک، هزینه های گمرکی، اظهار گمرکی، مراحل ترخیص کالا، مدارک لازم جهت ترخیص کالا از گمرک، انواع اظهار کالا در گمرک، کارنه تیر و ترانزیت داخلی و خارجی آشنا خواهید شد.

گمرک در تمامی کشورهای سرتاسر دنیا مجرای اصلی صادرات و واردات در نظر گرفته می‌شود و از این رو نقش بسیار مهمی را در جنبه‌های مختلف اقتصاد یک کشور ایفا می‌کند. به طوری که امروزه، ساده بودن فرایند‌های رایج در گمرک به یک شاخص مهم در شروع کسب و کار به ویژه صادرات به یک کشور خاص، تبدیل شده است. بر اساس این اهمیت، در ادامه این مطلب از سندباد قصد داریم تا به صورت مشروح‌تری به فرایندها و مراحل امور گمرکی و همچنین رایج‌ترین اصطلاحات آن بیندازیم.

گمرک چیست؟

گمرک چیست؟

بر اساس تعاریف ارائه شده، گمرک سازمانی است دولتی که مسئول اجرای سیاست‌های اقتصادی دولت در بازرگانی خارجی کشور است و این سازمان، مأمور وصول حقوق ورودی و اجرای مقررات صادرات و واردات و ترانزیت کالا است.

 منظور از تشریفات گمرکی چیست؟

تشریفات گمرکی یکی از رایج‌ترین اصطلاحات در امور گمرکی است و در واقع عبارت از مجموعه عملیاتی است که صاحب کالا با نماینده قانونی او و گمرک باید توأم انجام دهند تا کالایی از گمرک خارج شود.

ترخیص از گمرک

ترخیص از گمرک عبارت است از انجام عملیات گمرکی و پایان ارزیابی و اخذ پروانه سبز گمرکی. ترخیص کالا به معنای تسویه حساب با گمرک است. خروج کالا از گمرک، پس از اخذ پروانه سبز گمرکی را ترخیص قطعی کالا می‌گویند.

هزینه‌های گمرکی

منظور از هزینه‌های گمرکی در واقع وجوهی است که گمرک در ازای خدماتی که به صاحبان کالا ارائه می‌کند از آن‌ها دریافت می‌کند. از جمله مهم‌ترین این خدمات می‌توان به چند مورد زیر اشاره کرد.

  • هزینه انبار داری
  • هزینه تخلیه و بارگیری
  • هزینه تعیین تعرفه و آزمایشگاه
  • هزینه خدمات ویژه
  • هزینه مراقبت و بدرقه کالا

اظهار گمرکی

اظهار گمرکی نیز از دیگر اصطلاحات پرتکرار در حوزه امور گمرکی است و در واقع عبارت است از هرگونه اظهار یا عملی به هر شکلی که مورد قبول با تجویز گمرک باشد و اطلاعات با جزییات مورد نیاز گمرک را ارائه دهد. اظهارنامه‌هایی که در حال حاضر در برخی گمرکات کشور مورد عمل است، اظهارنامه‌ای موسوم به اظهارنامه سَد (SAD) (Sad = Single Aliministrative Docurrent) است که به معنی سند واحد اداری با گمرکی است.

مراحل ترخیص کالا

ترخیص کالا از مهم‌ترین و اصلی‌ترین عملیات‌های دایر در امور گمرکی است که شامل مراحل مختلفی نیز می‌شود. مراحل ترخیص کالا از گمرک در زیر به طور خلاصه‌واری مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

  • کشتیرانی؛ گرفتن ترخیصیه
  • ترمینال؛ ارائه ترخیصیه و دریافت قبض انبار
  • گمرک؛ ارائه قبض انبار و دریافت پروانه گمرکی
  • بانک؛ پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و سود بازرگانی
  • گمرک؛ تأیید پروانه گمرکی
  • امور مالی و حسابداری شرکت‌های طرف قرارداد امور بندری؛ دریافت صورت حساب باربری و انبارداری
  • بانک؛ پرداخت هزینه‌های باربری و انبارداری
  • دفتر کل انبارها؛ تأیید هزینه‌های پرداخت شده و خروج پروانه از دفتر کل انبارها و اجازه بارگیری کالا
  • ترمینال؛ خروج آخرین بیجک (اجازه بارگیری و خروج کالا از گمرک)

مدارک لازم جهت ترخیص کالا از گمرک

در تمامی مراحل ترخیص کالا از گمرک که در بالا به آن‌ها اشاره شد، به یک سری مستندات و مدارکی نیاز خواهد شد که در زیر به مهم‌ترین آن‌ها اشاره شده است.

  • ترخیصیه (Release Note)
  • اظهارنامه (Declaration Not)
  • کارت بازرگانی (Commercial Id)
  • قبض انبار (Warehouse Receipt)
  • بارنامه (Bill of Lading)
  • گواهی مبدأ (Certificate of Origi)
  • فاکتور (سیاهه خرید) (Invoice)
  • اعلامیه ارز در صورت اعتبار اسنادی بودن پرداخت (Advice Currency)
  • ثبت سفارش وزارت بازرگانی (Order of Registration)
  • لیست بسته بندی (Packing List)
  • بیمه نامه (Insurance Policy)
  • پروانه بهره برداری (Permit of Production)
  • بروشور و کاتالوگ (Catalouge-Broshure)
  • مجوزهای قانونی و موردی از قبیل بهداشت، استاندارد، انرژی اتمی و کارت حق‌العمل‌کاری یا وکالت نامه

گردش کار تشریفات گمرکی واردات قطعی در گمرک چگونه است؟

  • تهیه پیش نویس اظهارنامه توسط صاحب کالا با نمایندگان قانونی او
  • ورود اطلاعات؛ که شامل ثبت اطلاعات اظهار شده در سیستم و چاپ اظهارنامه می‌شود.
  • احراز هویت و دریافت اسناد که شامل احراز هویت، اجرای ماده ۱۴ ق.ا.گ، دریافت اسناد، تعیین مسیر اظهارنامه، بررسی اسناد مربوط به اظهارنامه‌های مسیر زرد و قرمز، لاک و مهر اظهارنامه و تعیین ارزیاب و کارشناس بر اساس اعلام رایانه می‌شود.
  • اظهارنامه تعیین مسیر شده
  • کارشناس مسیر سبز۔ اخذ کد ارزیابی امضا اظهارنامه
  • کارشناس مسیر زرد که شامل بررسی اسناد و استعلام از آزمایشگاه با استاندارد (در صورت لزوم)، بررسی ارزش، اخذ کد ارزیابی و امضا اظهارنامه
  • کارشناس و ارزیاب مسیر قرمز که شامل بررسی اسناد و رؤیت فیزیکی کالا و تطبیق با مندرجات در اظهارنامه، استعلام آزمایشگاه و استاندارد (در صورت لزوم)، بررسی ارزش، اخذ کد ارزیابی و امضا اظهارنامه
  • بانک شعبه گمرک
  • صندوق و صدور پروانه که شامل اخذ فیش بانکی، تطبیق مبلغ فیش بانکی با مبلغ مندرج در اظهارنامه و صدور پروانه می‌شود.
  • سرویس ارزیابی که شامل بررسی پروانه و مهر و امضا آن و تحویل پروانه به صاحب کالا با نماینده قانونی او می‌شود.
  • درب خروج که شامل بررسی پروانه، توزین کالا و تطبیق مندرجات پروانه با آن، صدور مجوز خروج، ممهور نمودن ظهر اظهارنامه به مهر تأیید خروج کالا از گمرک و مواردی من جمله می‌شود.

آسیکودا چیست؟

آسیکودا به معنای سیستم پردازش خودکار اطلاعات گمرکی است. در این سیستم نظارتی و کنترلی گمرکی، ترخیص کالاها بر اساس فرم اظهارنامه سَد (SAD)، یعنی سند واحد اداری از گمرک صورت می‌پذیرد و به جای استفاده از اظهارنامه‌های متعدد گمرکی از قبیل اظهارنامه‌های ورود موقت، ورود قطعی، صدور موقت، صدور قطعی، ترانزیت و...، فقط از یک فرم واحد که با کدهای مخصوص جدا می‌شود.

بیشتر بدانید: گمرک و ترخیص کالا : آشنایی با اصطلاحات پرکاربرد در این حوزه

کوتاژ چیست؟

کوتاژ از دیگر اصطلاحات پرتکرار در حوزه امور گمرکی و در واقع دفتری است که کلیه مشخصات و اطلاعات کالا، از روی اظهارنامه در آن درج می‌شود. سیستم بایگانی اظهارنامه‌های گمرکی در گمرکات اجرایی بر مبنای شماره کوتاژ است.

ارزیابی به چه معناست؟

مجموعه عملیاتی است که توسط گمرک به منظور اعمال سیاست‌های دولت در صادرات و واردات کالا و انجام مقررات و دستورالعمل‌های صادرات و واردات و اعمال قانون امور گمرکی و آیین نامه اجرایی آن به عمل می‌آید. از جمله تعیین ارزش کالا، تعیین تعرفه کالا، توزین، شمارش، انطباق کالا با اسناد و اظهار صاحب کالا و کنترل محاسبات گمرکی.

مانیفست چیست؟

مانیفست نیز از اصطلاحات رایج در امور گمرکی است. مانیفیست در واقع عبارت از فهرست کل بار حمل شده در یک وسیله حمل و با واحد نقلیه است. مانیفست شامل مشخصات تجاری کالاست که این مشخصات شامل: سند حمل، نام فرستنده، نام گیرنده، علائم تجاری و شماره‌ها، تعداد و نوع بسته‌ها، شرح و مقدار کالا است.

 منظور ترخیصیه چیست؟

ترخیصیه سندی است که توسط شرکت حمل صادر می‌شود. این سند پس از آنکه شرکت حمل، مالکیت اسنادی واردکننده را احراز نموده، صادر شده و به وی با نماینده قانونی وی تسلیم می‌شود. دریافت این سند به معنای آن است که صاحب کالا با شرکت حمل تسویه حساب نموده و می‌تواند برای مقدمات تشریفات گمرکی به گمرک مراجعه نماید.

قبض انبارها

 منظور ترخیصیه چیست؟

سندی است که توسط انباردار صادر می‌شود. این سند نشان می‌دهد که کالا به چه تعداد و یا وزنی در کدام انبار نگهداری شود قبض انبار رسید تحویل کالا به گمرک است که به واردکننده یا نماینده قانونی وی تسلیم می‌شود.

پروانه سبز گمرکی

پروانه سبز گمرکی از اصطلاحات مهم در امور گمرکی بوده و منظور سندی است که توسط گمرک صادر می‌شود. صدور این سند به معنای آن است که عملیات ارزیابی به اتمام رسیده و صاحب کالا با گمرک تسویه حساب نموده و می‌تواند مقدمات خروج کالای خود از گمرک را فراهم نماید. پته گمرکی نیز در واقع همان پروانه سبز گمرکی است، با این تفاوت که برای کالاهای با ارزش نازل صادر می‌شود.

بیجک انبار

بیجک انبار سندی است که توسط انباردار برای صاحب کالا با نماینده قانونی وی، پس از ترخیص کالا و رؤیت پروانه سبز گمرکی، صادر می‌شود. این سند نشان می‌دهد که کالا تحویل ذی‌نفع شده است و او می‌تواند برای بارگیری کالای خود اقدام نموده و وسیله حمل را وارد گمرک کند.

انواع اظهار کالا در گمرک

اظهار کالا در گمرک بسته به شرایط مختلفی مانند نوع کالا، ممکن است پیش آید، دارای انواع مختلفی است که در زیر به آن‌ها اشاره شده است.

  • ورود قطعی
  • ورود موقت
  • مرجوعی
  • ترانزیت خارجی
  • ترانزیت داخلی

واردات قطعی

کالاهایی که برای فروش یا مصرف به قلمرو گمرکی کشور وارد می‌شود، واردات قطعی نامیده می‌شود. برای واردات قطعی، تشریفات کامل گمرکی و مقررات ورود به کشور باید به اجرا در آیند.

واردات قطعی

واردات موقت

واردات موقت در واقع کالاهایی هستند که برای اهداف معینی وارد کشور می‌شود و پس از تحقق اهداف، مجدداً باید به خارج از کشور برگردانده شوند و برای نمونه می‌توان به چند مرود زیر اشاره کرد.

  • شرکت دادن در نمایشگاه‌های بین‌المللی
  • ورود موقت کالا برای انجام پروژه‌های عمرانی
  • ورود موقت مواد اولیه و لوازم و قطعات موردنیاز برای تولید کالاهای صادراتی ورود موقت خودرو

کارنه تیر چیست؟

کلمه تیر، اغلب در قسمت جلو و عقب بعضی از تریلی‌ها مشاهده می‌شود. کارنه تیر سندی است که برای ترانزیت بین‌المللی کالا در چارچوب کنوانسیون تیر در کشور مبدأ صادر می‌شود و به موجب آن، کالا در وسیله نقلیه جاده‌ای به طور پلمپ شده از خاک کشورهای بین راه عبور می‌کند و تا مقصد نیازی به انجام تشریفات گمرکی مربوط به ترانزیت در مرزهای ورودی و خروجی این کشورها طبق قوانین داخلی آن‌ها نخواهد بود. کارنه تیر در واقع معادل سند ترانزیت بین‌المللی کالا است.

کارنه دو پاساژ واردات موقت چیست؟

سند یا جواز یا دفترچه عبور یا ورود موقت وسایط نقلیه شخصی است. این دفترچه برای عبور از کلیه کشورهای عضو کنوانسیون معتبر است.

تریپتیک واردات موقت چیست؟

سند یا جواز یا دفترچه عبور یا ورود موقت وسایط نقلیه شخصی است. این دفترچه فقط در قلمرو گمرکی یک کشور معتبر است و به زبان کشور محل ورود وسیله نقلیه تنظیم می‌شود

واردات موقت

واردات موقت (Diptyque) سند یا جواز یا دفترچه عبور یا ورود موقت وسایط نقلیه شخصی است. این دفترچه فقط در قلمرو گمرکی یک کشور عضو معتبر است و به دو زبان ملی دو کشور صادرکننده و استفاده کننده صادر می‌شود.

مرجوعی در گمرک

کالاهایی که وارد گمرک شده ولی بنا به دلایلی امکان ترخیص آن نیست و صاحب کالا قصد اعاده آن را از کشور دارد، کالاهای مرجوعی نامیده می‌شود؛ مانند عوامل مشروحه ذیل

  1. عدم صدور گواهی استاندارد
  2. فقدان گواهی بهداشت
  3. ممنوع بودن ورود کالا
  4. تصمیم صاحب کالا
  5. عدم انطباق کالا با سفارش

ترانزیت خارجی چیست؟

ترانزیت خارجی عبارت از انتقال کالا از یک گمرک مرزی به گمرک مرزی دیگر در همان قلمرو گمرکی به منظور خروج کالا از قلمرو گمرکی کشور است.

ترانزیت داخلی چیست؟

ترانزیت داخلی عبارت از انتقال کالا از یک گمرک به گمرک دیگری در همان قلمرو گمرکی به منظور انجام تشریفات گمرکی در گمرک اخیر است.

حمل یکسره چیست؟

عبارت است از ترانزیت داخلی کالاهایی که مقصد آن در بارنامه، یکی از شهرهای داخلی قید شده است و در آن مقصد، گمرک مجاز و مجهز برای تشریفات گمرکی کالاهای تجاری وجود داشته باشد، بدون تخلیه کالا در اسکله یا انبار در گمرک اول.

کابوتاژ چیست؟

انتقال کالا از یک نقطه به یک نقطه دیگر در کشور با استفاده از دریا یا رودخانه مرزی با استفاده از خاک کشور ثالث را کاپوتاژ می‌گویند. اگر حمل کالا در کابوتاڑ توسط وسایط نقلیه داخلی انجام شود وسیله نقلیه نیز تابع تشریفات کابوتاژی خواهد بود

انبار اختصاصی در گمرک

صاحبان کالاهایی که می‌خواهند کالاهای خود را در انبار اختصاصی خود به جای انبار گمرک نگهداری کنند، می‌توانند طی درخواست کتبی از گمرک اجازه تأسیس انبار اختصاصی را اخذ نمایند. گمرک با بررسی درخواست متقاضی در صورتی که انبار دارای شرایط ذیل باشد با آن موافقت می‌کند.

  • انبار اختصاصی نزدیک گمرک باشد.
  • مجهز به سیستم اطفای حریق باشد.
  • مجهز به سیستم ضد سرقت باشد.

انبار باید با دو قفل بسته شود، یکی از کلیدها نزد صاحب کالا و کلید قفل دیگر نزد گمرک محل نگهداری می‌شود؛ و درب انبار پس از قفل شدن توسط گمرک لاک و مهر می‌شود.

ارزیابی در کمرگ

ارزیابی در گمرک شامل موارد زیر می‌شود.

  • شمارش تعداد بسته‌ها
  • مشخص نمودن تعداد و محتویات هر بسته
  • تعیین مختصات فنی و دقیق کالا
  • تعیین تعرفه کالا
  • تعیین ارزش کالا
  • انطباق شرایط ورود کالا با مقررات واردات
  • اعمال قانون و مقررات گمرکی
  • انجام محاسبات لازم برای دریافت حقوق ورودی و هزینه‌های گمرکی
  • صدور پروانه سبز گمرکی

انوانتره چیست؟

انوانتره یا بازدید کالا قبل از اظهار به این معنی است که صاحب کالا با نماینده قانونی وی حق دارند قبل از تسلیم اظهارنامه، طبق تقاضای کتبی و ارائه اسناد مالکیت کالا، با موافقت گمرک و حضور نماینده گمرک، کالای خود را از جنبه‌های زیر بررسی کند.

  • رؤیت کند.
  • توزین کند.
  • باز و بسته کند تا مشخصات محتویات آن‌ها را به دست بیاورد.
  • نمونه برداری کند.
  • تغییر بسته بندی دهد.

فروشنده کالا؛ فروشنده‌ای است که کالا را تحویل فورواردر و یا حمل کننده می‌دهند نماینده فروشنده به نمایندگی از طرف فروشنده، مسئولیت پیدا کردن حمل کننده کالا و تهیه و اخذ کلیه تأییدات مورد نیاز اسناد تجاری را بر عهده دارد. حمل کننده کالا نیز حمل کننده نهایی کالا است که سند حمل را صادر می‌نماید. فورواردر نیز در صورت صدور سند حمل محسوب می‌شود

چگونگی بررسی بارنامه‌ها در گمرک

  • مشخص بودن حمل کننده در بارنامه
  • اصل بارنامه دارای امضا حمل کننده و یا ناخدای کشتی و یا نماینده آن‌ها باشد.
  • تعداد نسخه‌های اصل بارنامه باید در متن بارنامه درج شود.
  • نام کشتی و نام بندر بارگیری و تخلیه کالا در بارنامه درج شده باشد.
  • بارنامه تمیز باشد یعنی هیچ جمله‌ای مبنی بر معیوب بودن کالا یا بسته بندی روی بارنامه درج نشده باشد.
  • حمل کالا روی عرشه کشتی مجاز نیست مگر این که در اعتبار مجاز شده باشد و بیمه نامه
  • متناسب آن نیز اخذ شده باشد.
  • در باکس shipper باید نام فروشنده درج شده باشد.
  • گیرنده کالا مطابق با اعتبار اسنادی ذکر شده باشد.
  • notify party که در مقصد ورود کالا را به او اعلام می‌نمایند در بارنامه ذکر شده باشد.

تفاوت راه نامه و بارنامه چیست؟

راه نامه و بارنامه دو مورد از اصطلاحات پر استفاده در امور گمرکی هستند که بسیاری اوقات به جای یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند اما تفاوت‌های شاخصی با یکدیگر دارند که در زیر ویژگی‌های هر یک از این‌ها شرح داده شده است.

بارنامه‌ها

  • رسید دریافت کالا توسط حمل کننده است.
  • نشان دهنده وجود قرارداد حمل است.
  • سند مالکیت کالا هستند.
  • قابل واگذاری هستند.

راه نامه‌ها

  • رسید دریافت کالا هستند.
  • نشان دهنده وجود قرارداد حمل است.
  • سند مالکیت کالا نیستند.
  • قابل واگذاری نیستند لکن قبض انبار قابل واگذاری است.

سخن آخر

گمرک دارای عملیات‌ها و امور خاص خود است که هر یک از آن‌ها طبق یک سری مراحل منحصر به فرد به اجرا در می‌آیند. در این مقاله سعی شد که مهم‌ترین اصطلاحات رایج در امور مختلف گمرکی شرح داده شوند. خوشحال خواهیم شد، تجربیات خود را در امور گمرکی با ما در میان بگذارید.

لطفا نظرات خود را به جهت بهبود در امر تولید محتوا با ما در میان بگذارید.

دیدگاه ها

اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کند…