تعریف بارنامه دریایی و مروری بر انواع، قوانین و مراحل صدور بارنامه دریایی

۱۹ دی ۱۳۹۹
(رای شما: 0)
بروز شده در۱۳۹۹/۱۱/۱۰
تعریف بارنامه دریایی چیست؟ انواع بارنامه دریایی بر اساس موقعیت کالا و وسیله حمل و شرایط کالا کدامند؟ قوانین و مقررات و مراحل صدور بارنامه کشتی چیست؟ منظور از مدت حمل در بارنامه چیست؟ بارنامه ترانسشیپ یا فیاتا چیست؟

بارنامه دریایی از جمله اسناد تجاری مهم در حوزه حمل و نقل دریایی است. بارنامه دریایی تعریف مشخصی دارد. قوانین و مقررات مختلفی نیز در خصوص انواع بارنامه و نحوه صدور آن تدوین شده است. در این مقاله از سندباد به تعریف بارنامه و انواع آن خواهیم پرداخت.

تعریف بارنامه چیست؟

بارنامه دریایی (OCEAN BILL OF LADING) در تعریف سندی است که توسط شرکت کشتیرانی و یا نماینده آن در مقابل دریافت کالا و مشخص شدن پرداخت هزینه آن جهت حمل صادر می‌شود. در این بارنامه مشخصات کامل بار قید و توسط فرمانده کشتی امضاء می‌شود و به موجب آن تعهد می‌شود بار توسط کشتی به مقصد حمل و تحویل گیرنده داده شود. در مقاله «با مهمترین اصطلاحات حمل و نقل دریایی آشنا شوید!» به دیگر اصطلاحات رایج در حمل و نقل دریایی پرداخته شده است.

مراحل صدور بارنامه دریایی

اول از همه توجه داشته باشید که بارنامه دریایی، رسید کالا و سند مالکیت کالا است. مراحل صدور بارنامه قبل از بارگیری به صورت زیر است.

عقد قرارداد حمل بین متصدی حمل و نقل و فروشنده کالا و سپس دریافت دستور کتبی فروشنده فرستنده کالا که باید دارای موارد زیر باشد.

  • نوع کالا
  • وزن و اندازه کامل
  • نوع بسته بندی (پالت، کیسه، صندوق، غیره و علامت آن)
  • نام و نشان کامل فرستنده محموله
  • نام و نشان کامل گیرنده محموله
  • نام و نشان ابلاغ شونده
  • نام بندر بارگیری
  • نام بندری که کالا در آن تخلیه می‌شود
  • تعداد نسخ بارنامه

تخلیه و بارگیری در بارنامه دریایی

عملیات تخلیه و بارگیری در بارنامه دریایی به چهار صورت مختلف روی می‌دهد.

  1. به عهده متصدی حمل می‌باشد. در این حالت صاحب کالا با تحویل آن در محل، رسید انبار یا رسید فرمانده را دریافت می‌کند.
  2. عملیات بارگیری به عهده صاحب کالا و تخلیه آن به عهده حمل کننده است. در این حالت صاحب کالا با تحویل آن بر روی کشتی، رسید فرمانده را دریافت می‌کند.
  3. عملیات بارگیری به عهده متصدی حمل و نقل و تخلیه به عهده صاحب کالا است.
  4. عملیات تخلیه و بارگیری در بندرهای مبدأ و مقصد به عهده صاحب کالا است.

مراحل بارگیری

به منظور بارگیری فراهم نمودن وسایل و نیروی انسانی جهت عملیات بارگیری لازم است که شامل موارد زیر می‌شود.

بارشماری کالا در زمان عملیات بارگیری (Tallying)

این اقدام اساسی‌ترین کار تحویل و تحول کالا با متصدی حمل و نقل می‌باشد. در بارشماری، چنانچه عیوب ظاهری در بسته بندی و وضعیت کالا وجود داشته باشد مشخص و موارد در اسناد بعدی (بارنامه، رسید فرمانده) قید می‌گردد.

بار چینی (stowed and Trimmed)

بار چینی کالا در محل مناسب تعیین شده است.

مدارک لازم بعد از بارگیری

پس از اتمام بارگیری، کلیه مدارک مربوطه از جمله اوراق بارشماری و رسید فرمانده (Mate Receipt) مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

فهرست کل بار (Manifest) از دیگر مدارک لازم برای بعد از بارگیری است. فهرست کل بار بر اساس اوراق بارشماری و رسید افسر اول کشتی و دستور حمل کتبی است.

صدور بارنامه

صدور بارنامه با بررسی و تطبیق اسناد و مدارک از جمله اوراق بارشماری و رسید فرمانده و فهرست کل بار انجام می‌شود.

متصدی تنظیم بارنامه، فرم مخصوص بارنامه را تکمیل و با قید شماره ردیف فهرست کل بار در محل شماره بارنامه، نسبت به تعیین شماره بارنامه اقدام می‌کند.

پس از تکمیل بارنامه توسط فرمانده کشتی به شرح فوق و با امضاء و انعکاس مهر بر روی آن بارنامه صادر و اعتبار خود را خواهد یافت. بارنامه براساس اوراق بارشماری، رسید فرمانده و فهرست کل بار و شماره ردیف مانیفست در شماره بارنامه ذکر می‌شود.

تعریف بارنامه دریایی و مروری بر انواع، قوانین و مراحل صدور بارنامه دریایی

انواع بارنامه دریایی از نظر موقعیت کالا

بارنامه دریایی از نظر موقعیت کالا به انواع زیر تقسیم می شوند.

بارنامه دریایی کالای بارگیری شده

نشان دهنده این است که کالای تحویلی، به متصدی حمل تحویل و در کشتی بارگیری شده است. روی چنین بارنامه‌ای، عبارت (Shipped) یا (On board) قید می‌شود.

کالای دریافت شده

نشان دهنده این است که کالا توسط متصدی حمل، دریافت شده اما بارگیری نشده است. در عمل، بانک‌ها از قبول چنین بارنامه‌ای خودداری می‌کنند مگر اینکه در قرارداد بین خریدار و فروشنده، اعتبار آن مورد پذیرش واقع شود.

انواع بارنامه دریایی از نظر تعداد وسیله حمل

بارنامه دریایی را نظر تعداد وسیله حمل به انواع زیر دسته بندی می کنند.

بارنامه دریایی مستقیم

بارنامه دریایی مستقیم برای حمل کالا از بندری به بندری دیگر بدون تغییر کشتی و ارسال مستقیم کالا به گیرنده استفاده می‌شود.

بارنامه حمل مرکب

در مورد حمل کالا با بیش از یک نوع وسیله حمل و تحت عنوان حمل و نقل مرکب یا چند وجهی استفاده می‌شود. صادر کننده این نوع بارنامه یعنی متصدی حمل و نقل چند وجهی، مسئولیت حمل کالا را از زمان دریافت کالا تا تحویل آن بر عهده دارد.

از نظر شرایط کالای مورد حمل

بارنامه دریایی از نظر شرایط حمل کالای مورد نظر به انواع زیر تقسیم می شود.

بارنامه دریایی تمیز یا غیر مخدوش

اگر در بارنامه، ذکری از معیوب بودن کالا یا بسته بندی آن نبوده و به ضمیمه آن نیز یادداشتی نباشد، بارنامه تمیز یا غیر مخدوش یا بدون قید و شرط نامیده می‌شود. البته بارنامه باید دارای این شرایط بوده و در غیر این صورت ارزش و اعتبار خود را از دست می‌دهد. روی چنین بارنامه‌ای این عبارت انگلیسی «Received in apparent good order and condition» درج می‌شود.

بارنامه دریایی غیر تمیز یا غیر مخدوش

در آن صریحاً در مورد نقص و عیب کالا یا بسته بندی آن قید شده است. در معاملات مبتنی بر اعتبارات اسنادی، بانک‌ها از قبول بارنامه‌های مخدوش (Claused) خودداری می‌کنند.

از نظر نوع خدمات حمل و نقل

بارنامه تحت خدمات منظم کشتیرانی

بارنامه تحت خدمات منظم کشتیرانی برای محموله کشتی‌هایی که دارای برنامه و مسیر حرکت مشخصی هستند صادر می‌شود.

بارنامه تحت خدمات کشتیرانی ترمپ

برای کالاهایی که با کشتی اجاره‌ای حمل می‌شوند، صادر شده و حمل بار تحت این نوع بارنامه، تابع قرارداد چارتر (اجاره) می‌باشد. این نوع بارنامه‌ها مورد قبول بانک‌ها نبوده مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد.

انواع دیگر بارنامه دریایی

از دیگر انواع بارنامه دریایی می توان به موارد زیر اشاره کرد.

بارنامه ترانسشیپ

این نوع بارنامه صرفاً برای حمل کالا از طریق دریا بوده و در آن کالا از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل شده و در آن مبدأ و مقصد محموله و همچنین نقطه انتقال کالا از کشتی اول به کشتی دوم و غیره مشخص می‌شود.

بارنامه حمل مرکب فیاتا

اتحادیه بین المللی کارگزاران آن را جهت استفاده عاملین حمل و نقل مرکب تنظیم می‌کند. بارنامه فیاتا حاوی آرم سازمان فیاتا و اتاق بازرگانی بین المللی است.

تعداد نسخه بارنامه دریایی

بارنامه دریایی، لااقل باید در چهار نسخه به شرح صفحه بعد صادر شود. کلیه نسخ بارنامه توسط فرمانده کشتی یا کسی که از طرف او برای این منظور شده امضاء می‌گردد.

  1. نسخه اول که اصلی است برای فرستنده بار
  2. نسخه دوم، برای شخصی که بارنامه بنام او صادر شده است
  3. نسخه سوم، برای فرمانده کشتی
  4. نسخه چهارم، برای مالک کشتی با نماینده قانونی او

خصوصیات و مشخصات بارنامه دریایی

مشخصات و اطلاعات زیادی در انواع مختلف بارنامه دریایی آورده می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها را می‌توان در چند مورد زیر خلاصه کرد.

  • فرستنده کالا، نام و نشان کامل
  • گیرنده کالا نام و آدرس کامل گیرنده و احتمالاً در وجه یا به حواله کرد.
  • طرف ابلاغ کالا شخص که خط کشتیرانی باید او را مطلع کند.
  • نمایندگی خط یا نماینده صاحب کالا
  • شماره بارنامه که به مثابه کد شناسایی برای نماینده خط است.
  • بندر (محل) دریافت کالا، جایی که حمل کننده کالا را تحویل گرفته است.
  • نام کشتی و شماره سفر
  • بندر بارگیری، برای بارگیری کالا به کشتی تعیین شده است.
  • بندر محل تخلیه کالا
  • مقصد نهایی تحویل کالا در صورتی که کشتیرانی متعهد به تحویل کالا به محلی بعد از بندر تخلیه کالا باشد.
  • شماره نوبت (ذخیره جا) برای حمل کالا
  • علایم و شماره‌های شماره مهر و موم و شماره کانتینر در مورد محمولات کانتینری
  • شرح کالا، تعداد و نوع بسته بندی و علایم آنها
  • وزن محموله: درج وزن کالا به کیلو گرم
  • ابعاد محموله: درج حجم محموله به متر مکعب
  • تاریخ: تاریخ صدور و امضاء بارنامه
  • امضاء تعداد نسخ اصلی بارنامه، درج تعداد نسخه‌های اصلی صادر شده و در بارنامه‌ای که مبین مالکیت نیست، در این محل (کادر) رقم صفر (0) درج می‌شود.
  • حساب هزینه و نرخ کرایه حمل

تعریف بارنامه دریایی و مروری بر انواع، قوانین و مراحل صدور بارنامه دریایی

بارنامه دریایی به چه صورت صادر می‌شود؟

  • به حواله دارنده (BEARER) بدون قید نام گیرنده در این صورت بارنامه به اصطلاح به صورت سفید ظهرنویسی شده است. در این حالت هر کس که بارنامه را در دست داشته باشد مالک موضوع آن شناخته می‌شود.
  • به حواله کرد گیرنده که در این حالت فقط گیرنده (شخص یا بانک) مندرج در بارنامه مالک کالا شناخته می‌شود و به اصطلاح امکان ظهرنویسی بدواً منتفی شده است و انتقال مالکیت صرفاً با ظهرنویسی شخص یا طرفی که در متن بارنامه محق به دریافت کالا بوده است امکان پذیر است .
  • بارنامه از نوع تو اوردِر (TO ORDER) فقط باید در همان ابتدای کار توسط فرستنده پشت نویسی شده باشد و پس از آن حالت بارنامه به حواله دارنده را پیدا می‌کند.

وظایف شرکت‌های بازرسی

شرکت‌های بازرسی، مقدار کالای بارگیری شده در هنگام پایان بارگیری یا قبل از تخلیه را به طور دقیق تعیین می‌کند. در صورتی این عمل انجام می‌شود که نام شرکت بازرسی قبلاً در توافق نامه اصلی بین خریدار و فروشنده کالا ذکر شده باشد.

مدت حمل در بارنامه دریایی

از زمانی که بار در کشتی بارگیری شده تا زمانی که از کشتی تخلیه گردد مدت حمل محسوب می‌شود. بارنامه دریایی ظرف ۲۴ ساعت پس از بارگیری تنظیم شده و به امضاء می‌رسد.

سخن آخر

بارنامه دریای از مهم‌ترین مدارک و اسناد حمل و نقل دریای به شمار می‌رود. در این مقاله به تعریف بارنامه دریایی و انواع آن، قوانین و مقررات صدور بارنامه دریایی پرداخته شد.

دیدگاه ها

اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کند…