معافیت مالیاتی چیست و به چه کسانی تعلق می گیرد؟

۱۳ فروردین ۱۴۰۰
(رای شما: 0)
بروز شده در۱۴۰۰/۱/۲۰
معافیت مالیاتی چیست و به چه کسانی تعلق می گیرد؟ انواع معافیت مالیاتی چیست؟ معافیت مالیاتی در کشاورزی و صادرات چگونه است؟

مالیات نقش انکار نشدنی در دنیای مدرن امروز و در اداره جامعه و توزیع ثروت عمومی دارد و پرداخت مالیات یکی از درآمدهای مهم هر کشوری از جمله ایران است؛ اما قانون‌گذاران و دولت‌ها برای تشویق کارآفرینان، کسب‌وکارها و فعالان اقتصادی برای خلق ثروت بیشتر و همچنین کمک به توسعه اقتصادی برای برخی فعالیت‌ها، معافیت مالیاتی وضع کرده‌اند. آشنایی با قوانین و مقررات معافیت مالیاتی می‌تواند فرصت‌های جدیدی را پیش روی فعالان اقتصادی گذاشته و از طرف دیگر به توسعه همه‌جانبه کشور کمک نماید.

مالیات چیست؟

مالیات به نوبه خود یک هزینه مالی اجباری یا نوعی خراج است که توسط سازمان دولتی امور مالیاتی به منظور تأمین هزینه‌های مختلف عمومی دولت، به مالیات‌دهنده (یک شخص حقیقی یا شخص حقوقی) تحمیل می‌گردد. عدم موفقیت در پرداخت، فرار یا مقاومت در برابر پرداخت مالیات، می‌تواند طبق قانون مجازات‌هایی را برای افراد رقم بزند. مالیات‌ها شامل مالیات‌های مستقیم یا غیرمستقیم هستند و ممکن است به صورت پول یا معادل کار آن پرداخت گردند.

 اولین خراج تاریخ در حدود سال‌های ۳۰۰۰ تا ۲۸۰۰ قبل از میلاد در مصر باستان پرداخت گردیده است. بیشتر کشورها به منظور تأمین مالی خود، سیستم های مالیاتی را بنانهاده‌اند. برخی کشورها سیستم مالیات بر درآمد با نرخ ثابت دارند اما بیشتر کشورها سیستم مالیاتی پلکانی که بر اساس درآمد تنظیم می‌شود را برگزیده‌اند. اکثر کشورها بر درآمدهای افراد حقیقی و حقوقی مالیات وضع کرده‌اند.

علاوه بر این نکات انواع مالیات شامل مالیات بر دارایی، مالیات بر ارث، مالیات بر املاک، مالیات هدیه، مالیات فروش، مالیات بر درآمد یا تعرفه نیز در بیشتر کشورها وجود دارد. از نظر اقتصادی، مالیات پول را از خانوارها یا کسب‌وکارها به دولت منتقل می‌کند و این کار هم می‌تواند موجب رشد اقتصادی و رفاه اقتصادی و هم کاهش آن شود. درنتیجه، مالیات موضوعی بسیار مهم تلقی می‌شود.

انواع مالیات دریافتی در ایران

در کشور ما گرفتن مالیات به دو دسته تقسیم‌بندی می‌شود، مستقیم و غیرمستقیم. در مقاله «مالیات چیست و انواع مالیات کدامند؟» به طور مفصل به تشریح انواع مالیات پرداخته شده است.

مالیات مستقیم

مالیاتی بدون واسطه بوده و مقدار مالیاتی است که بر درآمد افراد و با توجه به میزان درآمدی که افراد کسب می‌کنند است. انواع مالیات مستقیم در زیر آمده است.

  • مالیات بر درآمد املاک
  • مالیات بر درآمد مشاغل
  • مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی
  • مالیات بر درآمد حقوق
  • مالیات بر درآمد کشاورزی
  • مالیات بر درآمد اتفاقی

مالیات غیرمستقیم

مالیات غیرمستقیم هم نوعی از مالیات است که روی کالاهایی که خریداری می‌شوند اعمال‌شده و از مردم دریافت شده و دو نوع مالیات بر واردات و مالیات بر معاملات را شامل می‌شود.

مالیات بر واردات

  • مالیات بر حقوق گمرکی
  • مالیات بر سود بازرگانی
  • مالیات بر حق ثبت سفارش کالا
  • مالیات بر واردات اتومبیل
  • مالیات بر حق ثبت

مالیات بر معاملات

  • مالیات بر فرآورده‌های نفتی
  • مالیات بر تولید الکل طبی و بهداشتی
  • مالیات بر فروش سیگار
  • مالیات بر اتومبیل
  • مالیات بر نقل و انتقال اتومبیلپ

انواع معافیت مالیاتی

انواع معافیت مالیاتی

قانون مالیات‌های مستقیم که تحت نظارت سازمان امور مالیاتی کشور است، معافیت‌های مالیاتی شامل 14 ماده قانونی را که به سبب آن‌ها افراد از پرداخت مالیات معاف می‌شوند به شرح زیر معرفی می‌نماید.

معافیت‌های مالیاتی برای سرمایه‌گذاران مناطق کمتر توسعه‌یافته

فعالیت‌های ‌تولیدی و معدنی اشخاص حقوقی در واحدهای تولیدی یا معدنی که از طرف‌ وزارتخانه‌های ذی‌ربط برای آن‌ها پروانه بهره‌برداری صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد شده و نیز درآمدهای خدماتی بیمارستان‌ها، هتل‌ها و مراکز اقامتی گردشگری، از تاریخ شروع بهره‌برداری یا استخراج یا فعالیت به مدت پنج سال و در مناطق کمتر توسعه‌یافته به مدت ده‌ سال شامل هیچ‌گونه مالیاتی نمی‌گردد.

در مناطق کمتر توسعه‌یافته

مالیات سال‌های بعد از دوره محاسبه مالیات با نرخ صفر مذکور تا زمانی که جمع درآمد مشمول مالیات واحد به دو برابر سرمایه ثبت و پرداخت‌شده نرسیده باشد، صفر خواهد بود و بعد از آن، مالیات با نرخ‌های مقرر در قانون و تبصره‌های آن محاسبه و دریافت می‌شود.

در سایر مناطق

پنجاه درصد مالیات سال‌های بعد از دوره محاسبه مالیات مذکور با نرخ صفر و پنجاه درصد باقی‌مانده نیز با نرخ‌های مقرر در قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره‌های آن محاسبه و دریافت می‌شود. این حکم تا زمانی که جمع درآمد مشمول مالیات واحد، معادل سرمایه ثبت و پرداخت‌شده شود، ادامه یافته و سپس، صد در صد مالیات طبق قانون دریافت می‌شود.

معافیت‌های مالیاتی شرکت‌های تعاونی روستایی، عشایری و کشاورزی

همه درآمدهای صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی، شرکت‌های تعاونی روستایی، عشایری، کشاورزی، صیادان، کارگری، کارمندی، دانشجویان و دانش‌آموزان و اتحادیه‌های آن‌ها معاف از مالیات هستند.

معافیت مالیاتی مدارس خاص نگهداری معلولین ذهنی

تعلیم و تربیت مدارس غیرانتفاعی اعم از ابتدایی، راهنمایی، متوسطه، فنی و حرفه‌ای، آموزشگاه‌های فنی و حرفه‌ای آزاد دارای مجوز از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و مهدهای کودک در مناطق کمتر توسعه‌یافته و روستاها معاف از مالیات هستند.

 همچنین بر اساس قوانین، درآمد مؤسسات نگهداری معلولین ذهنی و حرکتی بابت نگهداری اشخاص مذکور که دارای پروانه فعالیت از مراجع ذی‌ربط‌ هستند، به علاوه باشگاه‌ها و مؤسسات ورزشی دارای مجوز از سازمان تربیت بدنی شامل هیچ مالیاتی نمی‌گردد.

معافیت‌های مالیاتی بیمه عمر

وجوه پرداختی صورت گرفته به منظور بهره‌مندی از بیمه عمر که به موجب قراردادهای منعقده بیمه عاید ذی‌نفع می‌شود از معافیت مالیاتی برخوردار هستند.

معافیت‌های مالیاتی درمانی افراد و خانواده‌ها

هزینه‌های درمانی پرداختی از سوی مؤدیان مالیاتی بابت معالجه خود و یا همسر، اولاد، پدر، مادر، برادر و خواهر تحت تکفل در داخل ایران طی یک سال مالیاتی به شرط آنکه مؤدی گواهی پرداخت وجه را ارائه نماید و چنانچه به تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برسد، معاف از مالیات است.

همچنین حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت بیمه عمر و بیمه‌های درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر می‌گردد. این در مورد معلولان و بیماران خاص و صعب‌العلاج عــلاوه بر هزینه‌های مذکور هزینه مراقبت و توان‌بخشی آنان نیز صدق خواهد کرد. به زبان ساده پرداخت‌های شخص از درآمد سرانه وی کسر شده و به سبب پایین آمدن دریافتی، وی از مالیات معاف خواهد شد.

معافیت‌های مالیاتی سود ابرازی؛ 50 درصد معافیت مالیاتی قانونی

آن قسمت از سود ابرازی شرکت‌های تعاونی و خصوصی که برای توسعه و بازسازی و نوسازی یا تکمیل واحدهای موجود صنعتی و معدنی خود یا ایجاد واحدهای جدید صنعتی یا معدنی در آن سال مصرف گردد از 50 درصد معافیت مالیاتی برخوردار است. شرط این موضوع این است که قبلاً اجازه توسعه یا تکمیل یا ایجاد واحد صنعتی و یا معدنی جدید در قالب طرح سرمایه‌گذاری معین از وزارتخانه مربوطه گرفته باشد.

درصورتی‌که هزینه اجرای طرح یا طرح‌های یادشده در هر سال مازاد بر سود ابرازی همان سال باشد و یا از هزینه طرح سرمایه‌گذاری کمتر باشد شرکت می‌تواند از معافیت مذکور در محاسبه مالیات سود ابرازی سال‌های بعد حداکثر به مدت سه سال و به میزان مازاد مذکور و یا باقی‌مانده هزینه اجرای کامل این قانون بهره‌مند شود.

معافیت‌های مالیاتی اماکن زیارتی و مذهبی

موقوفات، نذورات، پذیره، کمک‌ها و هدایای دریافتی نقدی و غیر نقدی آستان قدس رضوی، آستان حضرت عبدالعظیم الحسنی (ع)، آستانه حضرت معصومه، آستان حضرت احمد ابن موسی (شاه‌چراغ)، آستان مقدس حضرت امام خمینی (ره)، مساجد، حسینیه‌ها، تکایا و سایر بقاع متبرکه از معافیت مالیاتی برخوردارند.

معافیت‌های مربوط به صنعت کشاورزی

به موجب قانون مالیات‌های مستقیم، کلیه فعالیت‌های کشاورزی، دام‌پروری، پرورش ماهی و زنبور عسل و ماهیگیری، نوغان‌داری، احیای مراتع و جنگل‌ها و انواع باغات از پرداخت مالیات معاف هستند. همچنین کلیه افراد حقیقی و حقوقی هم بعد از شروع فعالیت در حوزه مذکور می‌توانند از این معافیت‌ها استفاده کنند.

سود دریافتی از موارد خاص

سودهای حاصل از موارد زیر از معافیت مالیاتی برخوردار هستند.

  • سود متعلق به سپرده‌های مربوط به کسور بازنشستگی و پس‌انداز کارمندان و کارگران نزد بانک‌های ایرانی در حدود مقررات استخدامی مربوطه
  • سود یا جوایز متعلق به حساب‌های پس‌انداز و سپرده‌های مختلف نزد بانک‌های ایرانی یا مؤسسات اعتباری غیر بانکی مجاز در کشور
  • جایزه‌های متعلق به اوراق قرضه دولتی و اسناد خزانه
  • سود پرداختی بانک‌های ایرانی به بانک‌های خارج از ایران بابت اضافه برداشت و سپرده ثابت به شرط معامله متقابل.
  • سود و جوایز متعلق به اوراق مشارکت

درآمد حاصل از اجاره

بر اساس قانون، فردی که به جز اجاره درآمدی ندارد و در صورتی که اجاره دریافتی وی تا سقف مالیاتی باشد، از پرداخت مالیات معاف خواهند شد. رقم مالیاتی در سال گذشته، ۱ میلیون و ۱۵۰ هزار تومان در هر ماه بوده است. بر اساس قانون، حقوق بازنشستگی، سود ناشی از سپرده‌های بانکی، هرگز درآمد تلقی ‌‌نمی‌شوند.

البته تکمیل اظهارنامه مالیاتی برای معافیت از درآمد حاصله از اجاره لازم و ضروری است. حتماً با صداقت کامل اظهارنامه را تکمیل کنید به خاطر این که اگر خلاف اظهارات مؤدی مالیاتی ثابت شود وی باید یک برابر درآمد حاصله از درآمد اجاره و علاوه بر آن جریمه را پرداخت نماید.

معافیت مالی مؤسسات فرهنگی

مطبوعات یکی دیگر از مشاغلی است که معافیت مالیاتی به آن‌ها هم تعلق می‌گیرد. این موارد شامل انتشار اخبار، روزنامه و سایر رسانه‌های موجود است. مطبوعات به صورت‌های مختلفی با مردم ارتباط دارند و از این جهت بسیار حائز اهمیت هستند.

برای پاسخ به این سؤال که معافیت مالیاتی چیست و شامل چه کسانی می‌شود، باید به فعالیت‌های هنری توجه زیادی نمود. کلیه مؤسساتی که در حوزه تولید و انتشار محتوای فکری و هنری فعالیت می‌کنند، موظف به پرداخت مالیات نیستند.

این مجموعه آثاری را به صورت کتبی به دست مردم می‌رساند که از ارزش معنوی زیادی برخوردار است. کلیه اقداماتی که جنبه فرهنگی و سرگرمی داشته باشد، مشمول قانون معافیت هستند. اجراهای هنری، فرهنگ‌سازی و به وجود آوردن سرگرمی‌های مختلف، انواعی از اقدامات فرهنگی‌اند.

این مؤسسات آموزش‌هایی را در جهت آگاهی بیشتر عموم ارائه می‌دهند که بهبود شرایط فرهنگی در بین مردم را باعث خواهد شد. این فعالیت‌ها شامل همایش، مسابقات فرهنگی و موارد دیگر خواهند بود.

معافیت مالیاتی برای فعالیت‌های هنری

هنر زمینه‌ای بسیار گسترده بوده و شامل موسیقی، نقاشی، تئاتر، سینما و هنرهای دیگر می‌شود. به‌طورکلی کلیه نمایش‌ها و اجراهای هنری از مالیات معاف هستند مگر اینکه ضوابط و استثنائی در این میان وجود داشته باشد.

بری بهره‌مند شدن از این شرایط، فعالیت‌های هنری باید به صورت کاملاً قانونی و با داشتن مجوز انجام شوند. این مؤسسات باید مجوز خود را از وزارت فرهنگ دریافت کنند. در صورتی که فعالیت هنری بدون داشتن مجوز صورت گرفته باشد، نه‌تنها مشمول قانون معافیت نمی‌شود بلکه ممنوعیت هم شامل حال آن خواهد شد.

معافیت‌های مربوط به صادرات

در ادامه بحث‌های مالیاتی به معافیت‌های بخش صادرات می‌رسیم در ماده ۱۴۱ قانون مالیات مستقیم در کشور تعریف این‌گونه از معافیت را این‌طور ارائه داده است که صد درصد ﺩﺭﺁﻣﺪ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ ﺻﺎﺩﺭﺍﺕ ﺧﺪﻣﺎﺕ ﻭ ﻛﺎﻻﻫﺎﻱ ﻏﻴﺮﻧﻔﺘﻲ ﻭ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﺑﺨﺶ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﻭ ﺑﻴﺴﺖ ﺩﺭﺻﺪ ﺩﺭﺁﻣﺪ ﺣﺎﺻﻞ ﺍﺯ ﺻﺎﺩﺭﺍﺕ ﻣﻮﺍﺩ ﺧﺎﻡ شامل مالیات ﺑﺎ ﻧﺮﺥ ﺻﻔﺮ خواهد بود.

به علاوه باید اشاره نمود که فهرستی از این وجود دارد که در مواردی مانند ﻣﻮﺍﺩ ﺧﺎﻡ ﻭ ﻛﺎﻻﻫﺎﻱ ﻧﻔﺘﻲ ﺑﻪ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎﺩ ﻣﺸﺘﺮﻙ وزارتخانه‌های ﺍﻣﻮﺭ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ، ﺻﻨﻌﺖ، ﻣﻌﺪﻥ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ﻧﻔﺖ ﻭ ﺍﺗﺎﻕ ﺑﺎﺯﺭﮔﺎﻧﻲ، ﺻﻨﺎﻳﻊ، ﻣﻌﺎﺩﻥ ﻭ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﻱ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ هیئت‌وزیران می‌رسد.

معافیت مربوط به جهیزیه و مهریه

جهیزیه و مهریه اعم از منقول و غیرمنقول و جوایز علمی و بورس های تحصیلی و همچنین درآمدی که بابت حقوق اختراع یا حق اکتشاف عاید کسی و یا کسانی می‌شود کلاً از مالیات معاف هستند. به علاوه، درآمد ناشی از فعالیت‌های پژوهـشی و تحـقیقاتی مراکزی که دارای پـروانه تحـقیق از وزارتخانه‌های ذی‌صلاح هستند نیز به مدت ده سال معاف از مالیات است.

این امر طبق ضوابط مقرر در آیین‌نامه‌ای که به پیشنهاد وزارتخانه‌های فرهنگ و آموزش عالی، بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و امور اقتصادی و دارایی به تصویب هیئت‌وزیران رسیده، محقق شده است.

سخن آخر

هدف ما از نگارش این مقاله آن بود که نگاهی اجمالی بر معافیت‌های مالیاتی موجود در کشور داشته باشیم. در برخی موارد معافیت‌های مالیاتی به صورت سالیانه مشخص شده و نمی‌توان با استناد کامل به مواد و قوانین بر روی آن‌ها حساب ویژه کرد. پس به همین منظور پیشنهاد می‌شود برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با معافیت‌های مالیاتی با متخصصان امر در سایت سندباد تماس حاصل نمایید.

دیدگاه ها

اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کند…